Róża mszysta (Moss rose)Peter Lambert, 1911Czerwone

Goethe

Synonim: Goethe-Rose. Ważna korekta: w moich notatkach odmiana figurowała jako Tantau Hybrid Tea – w rzeczywistości to Peter Lambert 1911, róża mszysta, mieszaniec z Rosa multiflora; triploid.

Rzadka odmiana mieszańcowa z R. multiflora · kwitnie jednorazowo

Profil odmiany Zdjęcia od ogrodników

Profil odmiany

Kwitnienie

Kwitnie jednorazowo

JEDNORAZOWO – raz w roku (czerwiec–lipiec), ale bardzo obficie przez 3–4 tygodnie. Miesiące są orientacyjne, dla klimatu Ukrainy.

Nagrody

Lambert

1911 · historyczna niemiecka róża mszysta

Mrozoodporność zimowa

−37 °C

Strefa USDA 3b+. Wyjątkowa; cała Ukraina bez okrycia. Wyjątkowa · cała Ukraina bez okrycia na zimę.

Porównaj orientacyjne temperatury

Wymiary krzewu

150–245 × 90–120 cm

Pokrój: Bardzo wysoki krzew o łukowatych pędach; często uprawiana jako mała pnąca o wysokości 2,5–3 m na niskiej podporze lub kratce
Wymiary: Wysokość 150–245 cm × szerokość 90–120 cm; jako pnąca do 3 m
Podpora: Niepotrzebna dla krzewu; dla formy pnącej – niska podpora, płot lub kratka
Pędy: Długie, łukowate, uginające się pod ciężarem gron
Rozgałęzienie: Dobry, z czasem tworzy mocny szkielet

Kwiat

9–16 płatków

Kształt pąka: Okrągło-owalny, z charakterystycznym mszystym meszkiem na działkach kielicha („mszysty”) – główna cecha klasy
Kwiat rozwinięty: Półpełna, z wyraźnymi żółtymi pręcikami; mała – typowa dla pochodzenia od multiflory
Środek: Jaskrawożółty środek z pręcików
Pełnokwiatowość: Półpełna, 9–16 płatków
Ułożenie kwiatów: W małych gronach – cecha multiflory

Zapach

Lekki

Lekki, przyjemny – nie jest mocną stroną odmiany; jej główna wartość to barwa i mszystość.

Odporność na choroby

5 z 5

Znakomita – ponad 100 lat w uprawie bez chemii; mieszaniec z R. multiflora przekazał tej linii „żelazne zdrowie”.

Słońce

Słońce lub półcień

Toleruje lekkie zacienienie; typowe dla dawnych róż mszystych.

Kolce

Umiarkowane

bez kolcównieliczneumiarkowanelicznebardzo liczne

Umiarkowana liczba; z mszystym meszkiem na działkach kielicha.

Liście

Ciemnozielone, w stylu multiflory (drobniejsze niż klasyczne róże mszyste).

Inne nazwy

Goethe-Rose

Wszystkie cechy w tabeli

Grupa: Róża mszysta (Moss rose)
Hodowca: Peter Lambert, Niemcy, 1911
Kształt pąka: Okrągło-owalny, z charakterystycznym mszystym meszkiem na działkach kielicha („mszysty”) – główna cecha klasy
Kwiat rozwinięty: Półpełna, z wyraźnymi żółtymi pręcikami; mała – typowa dla pochodzenia od multiflory
Środek: Jaskrawożółty środek z pręcików
Kolor: Jaskrawy malinowy róż („szkarłatny”) – bogaty odcień, który przy przekwitaniu zmierza ku purpurze
Pełnokwiatowość: Półpełna, 9–16 płatków
Ułożenie kwiatów: W małych gronach – cecha multiflory
Kwitnienie: JEDNORAZOWO – raz w roku (czerwiec–lipiec), ale bardzo obficie przez 3–4 tygodnie
Zapach: Lekki, przyjemny – nie jest mocną stroną odmiany; jej główna wartość to barwa i mszystość
Owoce (szypszynki): Triploid (3n) – zwykle bezpłodna, nie wytwarza owoców (cynorrodonów)
Pokrój: Bardzo wysoki krzew o łukowatych pędach; często uprawiana jako mała pnąca o wysokości 2,5–3 m na niskiej podporze lub kratce
Rozgałęzienie: Dobry, z czasem tworzy mocny szkielet
Pędy: Długie, łukowate, uginające się pod ciężarem gron
Kolce: Umiarkowana liczba; z mszystym meszkiem na działkach kielicha.
Wymiary: Wysokość 150–245 cm × szerokość 90–120 cm; jako pnąca do 3 m
Podpora: Niepotrzebna dla krzewu; dla formy pnącej – niska podpora, płot lub kratka
Ulistnienie: Ciemnozielone, w stylu multiflory (drobniejsze niż klasyczne róże mszyste)
Odporność: Znakomita – ponad 100 lat w uprawie bez chemii; mieszaniec z R. multiflora przekazał tej linii „żelazne zdrowie”
Warianty odmiany: Synonim: Goethe-Rose; pochodzenie Rosa multiflora × nieznane; triploid (3n) – bezpłodna, nie wydaje nasion; rzadki eksperymentalny mieszaniec róż mszystych i multiflory

Schemat barw

Jaskrawy malinowy róż („szkarłatny”) – głęboki odcień, który w miarę przekwitania zmierza ku purpurze

Sąsiedzi wśród róż

Corneliakoralowo-różowa

Ballerinadelikatny róż

Bonicadelikatnoróżowy

Frau Karl Druschkiczysto biały · kontrast

Byliny do sadzenia obok

Lawenda 'Hidcote'lawendowy

Bukwica (Stachys)srebrny

Przywrotnik (Alchemilla)limonkowozielony

Kocimiętka 'Walker's Low'błękitny

Sąsiednie róże

Rówieśnice z początku XX wieku — historyczna firma hodowlana:

Cornelia Ballerina Bonica Frau Karl Druschki

Byliny towarzyszące

Srebrno-purpurowe akcenty podkreślają dramatyczną malinę:

lawenda 'Hidcote'bukwica (Stachys)przywrotnik (Alchemilla)kocimiętka 'Walker's Low'

Dostępność na świecie

Historyczna rzadkość — głównie w kolekcjach:

🇪🇺 Europa: umiarkowana · specjalistyczne szkółki róż dawnych
🇺🇸 USA: niska · Antique Rose Emporium, Rogue Valley
🇯🇵 Azja: bardzo niska
🇺🇦 Ukraina: bardzo niska · rzadka, spotykana tylko w ogrodach kolekcjonerów

Więcej o odmianie

Owoce (szypszynki): Triploid (3n) – zwykle bezpłodna, nie wytwarza owoców (cynorrodonów)
Warianty odmiany: Synonim: Goethe-Rose; pochodzenie Rosa multiflora × nieznane; triploid (3n) – bezpłodna, nie wydaje nasion; rzadki eksperymentalny mieszaniec róż mszystych i multiflory

Jak uprawiać

Gdzie sadzić: W historycznych, romantycznych ogrodach, w tematycznych rabatach „literatury niemieckiej” (obok róż nazwanych od pisarzy); na łukach, niskich podporach, przy ogrodzeniach; jako „żywy mur” w staroświeckim stylu; dobrze wygląda w półcieniu (rzadka cecha wśród róż).

Klimat: Do −37 °C – cała Ukraina bez okrycia, nawet Karpaty; jedna z najbardziej mrozoodpornych róż XX wieku; legendarna w Kanadzie i na północy Skandynawii.

Pielęgnacja: Minimalna – kwitnie jednorazowo na pędach z poprzedniego roku; ciąć tylko ze względów zdrowotnych po przekwitnięciu; nie ciąć co roku jak wielkokwiatowej (HT) – zniszczyłoby to kolejne kwitnienie; ponad 100 lat w uprawie bez chemii.

O nazwie

Nazwa: Odmiana poświęcona Johannowi Wolfgangowi von Goethe (1749–1832), największemu niemieckiemu poecie, dramatopisarzowi i prozaikowi epoki oświecenia i romantyzmu; autorowi 'Fausta', 'Cierpień młodego Wertera' i 'Wilhelma Meistra'. Goethe był także przyrodnikiem i botanikiem – napisał dzieło naukowe 'Metamorfoza roślin' (1790), które wpłynęło na rozumienie budowy kwiatu w europejskiej botanice. Dlatego ta dedykacja jest szczególnie trafna.

Hodowla: Wyhodowana przez Petera Lamberta w Trewirze (Niemcy) w 1911 roku. Lambert był jedną z kluczowych postaci niemieckiej hodowli róż na początku XX wieku; jego najbardziej znaną odmianą jest 'Frau Karl Druschki' (1901), legendarna biała mieszańcowa róża remontantka, która stała się wzorcem „białych róż” XX wieku. Lambert stworzył także Hybrid Musks (Lambertianas), poprzedniczki Hybrid Musks Pemberton. Pochodzenie Goethe: Rosa multiflora × nieznane. Mieszaniec tradycyjnych róż mszystych (z charakterystycznym mszystym owłosieniem na działkach kielicha) i multiflory (z drobnymi kwiatami w gronach) – rzadkie połączenie.

Znaczenie: Eksperymentalne dzieło Lamberta na styku dwóch klas – Moss × Multiflora. Dało nietypowe połączenie: mszystość (gruczołowe włoski na działkach kielicha) + kwiatostan gronowy (pochodzenie od multiflory) + wyjątkową mrozoodporność (do −37 °C) + triploidalność (zwykle bezpłodna, nie wydaje nasion, dlatego trzeba ją rozmnażać wegetatywnie). Dziś odmiana pozostaje rzadką kolekcjonerską ciekawostką, co ilustruje uderzający kontrast: klasyczna niemiecka „literacka” nazwa (Goethe – symbol wysokiej kultury) na eksperymentalnej roślinie mieszańcowej (dzieło naukowe na styku klas). Praktycznie brak jej w nowoczesnych ukraińskich kolekcjach – trzeba jej szukać w europejskich szkółkach specjalistycznych dla starych róż.

Najczęstsze pytania o Goethe

Czy Goethe potrzebuje okrycia na zimę?

Orientacyjna temperatura odmiany wynosi −37 °C (strefa USDA 3b+). Zimowanie zależy od warunków. Wyjątkowa; cała Ukraina bez okrycia.

Ile razy w sezonie kwitnie Goethe?

JEDNORAZOWO – raz w roku (czerwiec–lipiec), ale bardzo obficie przez 3–4 tygodnie.

Jak duży rośnie Goethe?

Wysokość 150–245 cm, szerokość 90–120 cm. Na podporze — do 300 cm.

Jakie choroby atakują Goethe?

Ogólna odporność: 5 z 5. Znakomita; ponad 100 lat w uprawie bez chemii.

Ile słońca potrzebuje Goethe?

Słońce lub półcień; toleruje lekkie zacienienie; typowe dla dawnych róż mszystych.

Jak pachnie Goethe?